عبادت دو شرط دارد که بدون آن مورد پذیرش خداوند قرار نمی گیرد: یکی آنكه عبادت برای خداوند باشد( اخلاص) و ریا و خودنمایی با آن آمیخته نگردد  و دوم اینکه آن عبادت در چهارچوب شریعت باشد( صواب) باشد، هم چنانکه خداوند می فرماید:

(  فَمَنْ كَانَ يَرْجُوا لِقَاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلاً صَالِحاً وَلا يُشْرِكْ بِعِبَادَةِ رَبِّهِ أَحَداً )الكهف:110.

ترجمه:  پس هركس كه خواهان ديدار خداي خويش است ، بايد كه كار شايسته كند ، و در پرستش پروردگارش كسي را شريك نسازد .

 و می فرماید:

( الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلاً وَهُوَ الْعَزِيزُ الْغَفُورُ )الملك:2.

ترجمه: ‏ همان كسي كه مرگ و زندگي را پديد آورده است تا شما را بيازمايد كدامتان كارتان بهتر و نيكوتر خواهد بود . او چيره و توانا ، و آمرزگار و بخشاينده است . ‏

سلف در مورد (أحسنُ عملاً: بهترین عمل)فرموده اند: یعنی عملی که هم صحیح ترین  (مطابق شرع ) و هم خالص ترین باشد. [1]

و در حدیث از پیامبر صلی الله علیه و سلم به صحت رسیده است که فرموده اند: " إن الله لا يقبلُ من العملِ إلا ما كان له خالصاً وابتغي به وجهه " [2]

ترجمه: خداوند هیچ عملی را قبول نمی کند مگر عملی که خالصانه برای وي بوده و براي جلب رضایت او  انجام گرفته باشد.

و باز پیامبر می فرماید:

" قال الله U: أنا أغنى الشركاء عن الشرك، فمن عمل عملاً أشركَ فيه غيري فأنا منه بريء، وهو للذي أشرك ": [3]

ترجمه : باری تعالی می فرماید: من بی نیاز ترین کس به شریک و انباز هستم، هر کس عمل صالحی انجام داد و در آن برای من شریکی گرفت من از او بیزار بوده و عمل او از آنِ کسی است که انباز من قرار داده است![4] ......... [5]

این دو شرط مخصوص تک تک اعمال عبادی است اما اگر منظور مجموع عبادت و کل اعمال عبادی باشد که بنده برای خداوند انجام می دهد ، لازم است که به دو شرط سابق، شرط سومی نیز اضافه گردد: و آن کفر به طاغوت[6]  و بیزاری و برائت از همه نوع شرک است، حال چه آشکار  و چه  پنهان باشد، چرا که شرک عمل را باطل می کند و آن را به هدر داده و تباه می سازد ومانع از قبول آن می شود، هم چنانکه می فرماید:

( وَلَوْ أَشْرَكُوا لَحَبِطَ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ )الأنعام:88. 

ترجمه: اگر شرك مي‌ورزيدند ، هر آنچه مي‌كردند هدر مي‌رفت.

و می فرماید:

( وَلَقَدْ أُوحِيَ إِلَيْكَ وَإِلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكَ لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ وَلَتَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ )الزمر:65. 

ترجمه: ‏ به تو و به يكايك پيغمبران پيش از تو وحي شده است كه اگر شرك‌ورزي كردارت ( باطل و بي‌پاداش مي‌گردد و ) هيچ و نابود مي‌شود ، و از زيانكاران خواهي بود . ‏

 



[1] - اين جمله به " فضيل بن عياض" نسبت داده شده است. مدارج السالکین، 2/89

[2] - سنن نسائی 3140: شيخ آلبانی می گوید: حسن صحیح است- السلسلة الصحيحة 52

[3]-  سنن ابن ماجه4202: شيخ آلبانی می گوید: صحیح است

[4]و هو للذی اشرک: این جمله تاکید می کند که عمل او باطل است و در نزد خداوند اجری ندارد. در روز قيامت هم كه روز پاداش و سزاست  تنها خداوند است که پاداش و سزا  می دهد و هر کس انباز و شریک او گرفته شود کاری از دستش برنمی آید .

در حدیثی دیگر از پیامبر آمده است:

وعن الضحَّاك بن قيس قال: قال رسول الله – صلي الله عليه و سلم - :" إنَّ الله يقول: أنا خيرُ شريكٍ؛ فمن أشرك بي أحداً فهو لشريكي. يا أيها الناس! أخلصوا الأعمال لله؛ فإن الله – جل جلاله-  لا يقبل من العملِ إلا ما خَلُصَ له، ولا تقولوا: هذا لله وللرحم، وليس لله منه شيء، ولا تقولوا: هذا لله ولوجوهكم، فإنه لوجوهكم، وليس لله منه شيء ". السلسلة الصحيحة: 2764.

: ضحاک بن قیس می گوید: پیامبر خدا فرمودند: الله تعالی می فرماید: من بهترین شریک هستم، چون اگر کسی شریک من قرار داده شد ( آن عبادت به تمامی) برای شریکم باشد ( و من از آن بی نیازم).  ای مردم! اعمالتان را برای خداوند خالص کنید، چون خداوند تنها عملی را می پذیرد که برای او خالص و بی ریا باشد، و نگویید: این عمل را بخاطر خدا و خویشاوندی انجام دادم، که چیزی از آن برای خداوند نیست، و نگویید : این عمل بخاطر خدا و بخاطر روی شما انجام دادم، چرا که آن برای روی شماست و چیزی از آن برای خدا نیست.

 

[5] -  در مورد صحیح بودن اعمال نیز علاوه بر آیه ای که ذکر شد می توان به این حدیث پیامبر استناد فرمود :

كه  عائشه رضی الله عنها نقل می کند: پیامبر فرمودند : مَنْ عَمِلَ عَمَلًا لَيْسَ عَلَيْهِ أَمْرُنَا فَهُوَ رَدٌّ ( صحیح مسلم) :

هر کسی عملی انجام داد و ما به آن عمل امر نکرده بودیم، آن عمل باطل و مردود است.

[6] - توضيح "كفر به طاغوت" در ادامه می آید.

برگرفته از وبلاگ:http://aqeda.blogfa.com